Zęby mądrości: kiedy trzeba je usunąć, a kiedy nie.

Zęby mądrości to trzecie zęby trzonowe — cztery ostatnie zęby w głębi jamy ustnej, wyrzynające się długo po pozostałych, gdy w szczęce często nie ma już miejsca. U części osób nie rozwijają się wszystkie cztery, u niektórych nie rozwija się żaden.

Wiele osób zachowuje zęby mądrości przez całe życie bez najmniejszego problemu. Usunięcie ma sens dopiero wtedy, gdy ząb sprawia kłopoty albo wyraźnie zmierza do ich wywołania. Właściwe pytanie nie brzmi więc, czy usuwać je z zasady, lecz czy ten ząb, w tej jamie ustnej, rzeczywiście stanowi problem.

Istnieją jasne i uczciwe powody, by usunąć ząb mądrości:

• Zatrzymanie zęba — ząb tkwi pod dziąsłem lub kością i nie może się prawidłowo wyrznąć;
• Nawracający ból lub stan zapalny wokół częściowo wyrzniętego zęba (zapalenie kapturka dziąsłowego);
• Uszkadzanie sąsiedniego trzonowca — napieranie na niego lub próchnica w miejscu ich styku;
• Torbiele albo rozległa próchnica, której nie da się odbudować.

Oraz powód, by tego nie robić: ząb mądrości w pełni wyrznięty, zdrowy, dostępny do czyszczenia i bezbolesny rzadko wymaga usunięcia. Usuwanie zdrowych zębów „na wszelki wypadek” jest rzadko uzasadnione — i traktujemy to poważnie.

Prawidłowo wyrznięty ząb mądrości usuwa się podobnie jak każdy inny ząb, w znieczuleniu miejscowym. Ząb zatrzymany wymaga niewielkiego zabiegu chirurgicznego: małego nacięcia dziąsła, czasem usunięcia odrobiny kości lub podzielenia zęba na części, a następnie założenia jednego czy dwóch szwów.

Zabieg wykonuje się w znieczuleniu miejscowym, z możliwością sedacji, jeśli tak wolisz, i zwykle trwa od dwudziestu do czterdziestu minut. Wykonane wcześniej badanie 3D (CBCT) pokazuje dokładne położenie zęba — szczególnie przydatne przy dolnych zębach mądrości.

Gojenie przebiega według tego samego wzorca co po każdej ekstrakcji: obrzęk i dolegliwości nasilają się zwykle około drugiej lub trzeciej doby, a następnie stopniowo ustępują w ciągu pierwszego tygodnia. Chirurgiczne usunięcie zęba zatrzymanego zwykle wiąże się z większym obrzękiem i może trwać nieco dłużej. Szwy, jeśli zostały założone, rozpuszczają się albo są zdejmowane zazwyczaj po siedmiu do dziesięciu dniach.

Zalecenia pozabiegowe są takie same — delikatne płukanie solą po pierwszej dobie, miękkie posiłki oraz powstrzymanie się od palenia i picia przez słomkę w pierwszych dniach. Nasz towarzyszący przewodnik o gojeniu po usunięciu zęba opisuje przebieg dzień po dniu oraz objawy suchego zębodołu.

Większość zabiegów przebiega bez powikłań, ale warto znać ryzyka:

• Suchy zębodół — częstszy przy dolnych zębach mądrości i w dużej mierze możliwy do uniknięcia (bez palenia, słomek i energicznego płukania w pierwszych dniach);
• Obrzęk i szczękościsk utrzymujące się przez kilka dni, zwłaszcza po zabiegu chirurgicznym;
• Bliskość nerwu — dolne zęby mądrości mogą leżeć blisko nerwu odpowiadającego za czucie wargi i języka. U niewielkiej części pacjentów powoduje to przejściowe drętwienie po zabiegu, a bardzo rzadko utrzymuje się dłużej. Badanie 3D pozwala wcześniej określić przebieg nerwu, dzięki czemu ryzyko można ocenić i otwarcie omówić.

Skontaktuj się z dentystą bez zwłoki, jeśli po zabiegu zauważysz:

• krwawienie, które nie słabnie mimo mocnego ucisku gazikiem;
• ból, który po drugiej czy trzeciej dobie nasila się zamiast ustępować (możliwy suchy zębodół);
• gorączkę, narastający obrzęk lub wydzielinę ropną (objawy zakażenia);
• drętwienie wargi lub języka, które nie ustępuje.

Trudności w oddychaniu lub przełykaniu są stanem nagłym i wymagają pilnej pomocy medycznej.