Gece plağı: diş sıkma ve gıcırdatma tedavisi

Bruksizm: diş sıkma ve gıcırdatma

Bruksizm, dişlerin istemsiz olarak sıkılması ya da birbirine sürtülmesidir. Çoğunlukla uykuda olur ve kişi fark etmez; sabah çene yorgunluğu, şakak ağrısı, dişlerde hassasiyet ve yakın çevrenin duyduğu gıcırdama sesi ile anlaşılır. Gündüz sıkma ise stres ve yoğun dikkat gerektiren işlerde görülür.

Sürekli sıkma dişleri aşındırır, dolguları ve kaplamaları kırar, diş etini çektirir ve çene eklemini zorlar. Tedavinin ilk amacı dişleri ve eklemi korumaktır; gece plağı bunun için yapılır.

Gece plağı nedir, nasıl çalışır?

Gece plağı, diş hekiminin ağzınızın ölçüsüne göre laboratuvarda hazırladığı ve uykuda takılan ince bir koruyucudur. Dişlerin birbirine değmesini engeller, sıkma kuvvetini plağın yüzeyine dağıtır ve çene eklemini daha rahat bir konumda tutar. Sıkmayı tamamen durdurmaz; zararını dişlerden uzaklaştırır.

Eczanede satılan ısıtılıp şekillendirilen kalıplardan farkı, dişlere tam oturması, kapanışa göre ayarlanması ve uzun kullanımda dişleri hareket ettirmemesidir.

Sert plak mı, yumuşak plak mı?

Seçimi sıkmanın şiddeti, dişlerin durumu ve çene eklemi belirler.

• Sert (akrilik) plak: orta ve şiddetli bruksizmde standart seçenektir; aşınmaya dayanıklıdır, kapanış üzerinde hassas ayar yapılabilir.
• Yumuşak plak: hafif sıkmada ve alışma döneminde kullanılabilir; bazı hastalarda çiğneme refleksini artırdığı için uzun süreli kullanımda tercih edilmez.
• Çift katmanlı plak: dişe bakan yüzü yumuşak, çiğneme yüzü sert; konfor ve dayanıklılığı birleştirir.

Süreç

Plak genellikle bir ila iki hafta içinde teslim edilir.

• Muayene: dişlerdeki aşınma, hassasiyet, diş eti ve çene eklemi değerlendirilir; horlama ve uyku apnesi belirtileri sorulur.
• Ölçü: dijital veya klasik ölçü alınır, kapanış kaydedilir.
• Laboratuvar: plak kliniğin kendi laboratuvarında hazırlanır.
• Teslim ve ayar: plak takılır, kapanış noktaları dengelenir, kullanım ve temizlik anlatılır.
• Kontrol: ilk haftalarda uyum kontrol edilir; sonrasında genellikle altı ayda bir plak ve dişler gözden geçirilir.

Bakım ve ömür

Plak her sabah soğuk suyla ve yumuşak fırçayla temizlenir, kuru ve havadar kutusunda saklanır; sıcak su biçimini bozar. Ömrü sıkmanın şiddetine göre değişir; sert plaklar genellikle birkaç yıl kullanılır, aşındığında veya dişlerde değişiklik olduğunda yenilenir.

Plak yetmiyorsa

Plağa rağmen çene kası ağrısı sürüyorsa ya da plak kısa sürede kırılıyorsa, çiğneme kasını birkaç ay gevşeten masseter botoks eklenebilir. Diş aşınması ilerlemişse dişlerin onarımı planlanır. Horlama ve nefes durması belirtileri varsa uyku testi önerilir; bruksizm uyku apnesiyle sık birlikte görülür.