Uyku apnesi: belirtiler, tanı ve tedavi seçenekleri

Uyku apnesi nedir?

Uyku apnesi, uykuda nefesin tekrar tekrar durması ya da belirgin biçimde azalmasıdır. En sık görülen tipi tıkayıcı uyku apnesidir: uyku sırasında boğazdaki kaslar gevşer, dil kökü ve yumuşak damak geriye kayar ve hava yolu daralır ya da kapanır. Beyin kısa süreli uyanmalarla nefesi yeniden başlatır; kişi bunu çoğu zaman hatırlamaz, ama uyku bölünür.

Horlama apnenin en bilinen işaretidir, ama her horlayan apne hastası değildir. Ayrım ancak uyku testiyle yapılır.

Belirtiler

Aşağıdakilerden birkaçı birlikte görülüyorsa uyku testi için hekime başvurmak gerekir.

• Yüksek sesli, düzensiz horlama ve yakın çevrenin fark ettiği nefes durmaları
• Gece boğulma hissiyle uyanma, sık idrara kalkma, terleme
• Sabah baş ağrısı, ağız kuruluğu, dinlenmemiş uyanma
• Gündüz uykululuk, dikkat ve hafıza sorunları, direksiyonda uyuklama
• Kontrol edilmesi zor yüksek tansiyon, sabah ritim bozukluğu hissi
• Diş sıkma ve gıcırdatma: bruksizm ile uyku apnesi sık birlikte görülür; diş hekimi aşınmış dişlerden şüphelenebilir

Tanı: uyku testi

Tanı, bir gece boyunca nefes, oksijen, kalp ritmi ve uyku evrelerinin kaydedildiği polisomnografi ile konur; bazı hastalarda evde yapılan basitleştirilmiş uyku testi yeterli olabilir. Sonuç, saatteki nefes durması sayısına göre hafif, orta veya ağır olarak derecelendirilir. Bu derece, hangi tedavinin uygun olduğunu belirler. Tanıyı göğüs hastalıkları, nöroloji veya KBB uzmanı koyar.

Tedavi seçenekleri

Seçenekler apnenin derecesine, anatomiye ve hastanın cihaza uyumuna göre birlikte değerlendirilir.

• Yaşam tarzı: kilo verme, yan yatma, akşam alkol ve sakinleştiricilerden kaçınma; hafif vakalarda tek başına yeterli olabilir.
• CPAP: maskeyle sürekli pozitif basınç veren cihaz; orta ve ağır apnede ilk seçenek olarak kabul edilir.
• Ağız içi aparey (mandibular ilerletme apareyi): alt çeneyi öne alarak hava yolunu açar; basit horlamada ve hekim önerisiyle hafif–orta apnede kullanılır, CPAP'ı tolere edemeyenlerde alternatif olabilir. Diş hekimi tarafından ölçüyle yapılır.
• Cerrahi ve diğer yöntemler: burun, damak veya çene cerrahisi, dil siniri uyarımı gibi seçenekler belirli anatomik durumlarda KBB tarafından değerlendirilir.

Diş hekiminin rolü

Diş hekimi apne tanısı koymaz; ancak tedavinin iki yerinde bulunur. Birincisi, ağız içi aparey: dişlere oturan ve çene eklemini etkileyen bu cihazı ölçü alıp hazırlayan, kademeli ayarlayan ve kontrol eden hekim diş hekimidir. İkincisi, erken fark etme: aşınmış dişler, büyümüş dil ve dar damak gibi bulgular diş muayenesinde görülür ve hastayı uyku testine yönlendirmeye yeter.

Tantalya'da uyku hekiminin raporuyla gelen hastalarda aparey planlanır; rapor yoksa önce uyku testi önerilir.